Θέλει αρετή και φρόνηση η Δημοκρατία

Είναι κοινή παραδοχή ότι ουδέποτε στη χώρα μας  οι θεσμοί του δημοκρατικού πολιτεύματος της νεότερης Ελλάδας δεν λειτούργησαν ομαλότερα απ’ όσο στις μέρες μας. Θα πρόσθετα και τούτο: ότι ποτέ στο παρελθόν τα πολιτικά πάθη δεν ήταν τόσο απονευρωμένα. Κάτι  πολύ πιο σημαντικό : ποτέ οι πολίτες δεν είχαν σε καθημερινή βάση – τόσο εκτεταμένη και τόσο άμεση πρόσβαση στα τρέχοντα πολιτικά γεγονότα, τόσες αναλύσεις , τόσες διαμετρικά αντίθετες και παράλληλα προσφερόμενες στον καναπέ του σπιτιού μας εκτιμητικές κρίσεις.

Μολοντούτο , δεν είναι λίγοι εκείνοι που αποστασιοποιούνται από τον τρόπο λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος. Όλο και πιο συχνά γίνεται λόγος ή διακριτικός υπαινιγμός ότι υπάρχει μια σταθερή ανακύκλωση: από τη μια μεριά, πολλά (κυρίως ηλεκτρονικά )Μέσα Μαζικού Επηρεασμού, που περνούν γραμμή, καθώς τα μηνύματά των απορροφούνται  δίχως εγρήγορση και χωρίς περίσκεψη, ιδίως σε βραδινές ώρες, όταν ο κάματος της ημέρας έχει εξαντλήσει τα όποια αποθέματα  για λογική επαγρύπνηση. Και από την άλλη μεριά, οι σφυγμομετρήσεις που επακολουθούν , καταγράφοντας τις εντυπώσεις και τις συναισθηματικές αντιδράσεις,  που τώρα αντικαθρεφτίζουν οι δέκτες του μαζικού επηρεασμού.

Ασφαλώς,  αυτή δεν είναι η μοναδική αδυναμία της Δημοκρατίας. Είναι όμως η πιο χαρακτηριστική. Ήδη, από την εποχή του ο Αριστοτέλης εφιστούσε την προσοχή στη σταθερή παθογένεια, ότι ναι μεν ο λαός ( ο δήμος) αποφασίζει κυριαρχικά, όμως αυτή η κυριαρχική κρίση είναι που «άγεται και φέρεται» από τους δημαγωγούς, που λειτουργούν με την ίδια διαβρωτική  διεισδυτικότητα, όπως οι κόλακες στα αυταρχικά καθεστώτα. Αυτή η αδυναμία είναι στην εποχή μας ακόμη εντονότερη, καθώς η δημαγωγία ασκείται πια με τους σοφά μελετημένους κανόνες  της σύγχρονης επιστήμης της επικοινωνιολογίας και με τις ηλεκτρονικές  εφαρμογές της.

Η υπεροχή λοιπόν του δημοκρατικού πολιτεύματος έναντι όλων των άλλων δεν έγκειται  στο ότι τάχα αυτό είναι απαλλαγμένο από αδυναμίες και παγίδες. Κοινή όμως είναι η παραδοχή ότι όλα τα άλλα πολιτεύματα είναι πολύ πιο επικίνδυνα. Αυτήν την παραδοχή συμμεριζόταν και ο Αριστοτέλης, με τα λόγια: « όμως δε ασφαλεστέρα και  αστασίαστος μάλλον η δημοκρατία της ολιγαρχίας». Με το να αποφασίζει η πλειοψηφία των πολιτών διασφαλίζεται σε τέτοια έκταση η κοινωνική ειρήνη, ώστε να αποφεύγονται  οι τυχόν κραδασμοί από αντιδράσεις οργανωμένων μειοψηφιών,  που θέτουν σε κίνδυνο τη λειτουργία των θεσμών της πολιτείας και της κοινωνικής συμβίωσης. [ … ]

 Η Δημοκρατία εξασφαλίζει σταθερά και πάντοτε την κοινωνική ειρήνη. Όμως για να λειτουργήσει επιπροσθέτως και ως η ατμομηχανή που θα σύρει το τρένο της …θέλει αρετή και φρόνηση του λαού. Και αυτά κακά τα ψέματα δεν αφθονούν. Ασφαλώς πολλήν ευθύνη έχουν οι κυβερνήσεις από την Μεταπολίτευση ως τις μέρες μας για την εκτεταμένη διαφθορά, το βάλτωμα της καθημερινότητας στις συμπληγάδες της λεγόμενης ελληνικής δημόσιας διοίκησης, τη χαμηλής ποιότητας και τόσο κουραστική στην αναμονή της ιατρική περίθαλψη. Όμως όλοι αυτοί οι τομείς από τον κορμό του λαού επανδρώνονται και εκείνου το επίπεδο ήθους και ενεργητικότητας  καθρεφτίζουν.

Υπάρχει ελπίδα για μια νέα αλλαγή;

 Έχω τόσες φορές διαψευστεί στις προσδοκίες,  ώστε δεν τολμώ να τρέφω ελπίδες. Ο κοινός νους  πειθαναγκάζει στην παραδοχή ότι το  επίπεδο ήθους και φρόνησης  του λαού στη Δημοκρατία σηματοδοτεί τις εξελίξεις, όποια πολιτική παράταξη κι αν διαχειρίζεται το αποτέλεσμα των εκλογικών αναμετρήσεων. Μια ματιά στους οργανισμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης με την ποικιλία της διακυβέρνησης από όλες τις κομματικές παρατάξεις πείθει ότι οι παθογένειες της μεγάλης πολιτικής διακυβέρνησης  εξίσου ενδημούν και στη μικρή τοπική πολιτική κοινωνία.

Για όλους αυτούς τους λόγους ο σκεπτόμενος πολίτης  κρατεί αποστάσεις. Και περιμένει πολλά περισσότερα από την  μικρού βεληνεκούς επιστράτευση των  προσωπικών του δυνάμεων παρά από τα φραστικά πυροτεχνήματα της πολιτικής ζωής του τόπου.

Κ. Μπέης

Δημοσίευμα στην Ελευθεροτυπία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 80 -100 λέξεις

Β1. Ποιες τεχνικές πειθούς χρησιμοποιεί ο συντάκτης του κειμένου για να ενισχύσει την πειστικότητα των απόψεών του ; Να αναφέρετε ένα παράδειγμα για κάθε περίπτωση .

Β2.Να διαμορφώσετε  έναν συλλογισμό με βάση το κείμενο  ξεκινώντας από την παρακάτω πρώτη προκείμενη και να τον  χαρακτηρίσετε .                                                                                               

Το επίπεδο ήθους  και φρόνησης του λαού σηματοδοτεί τις εξελίξεις στη δημοκρατία.

Β3.Να βρείτε  και να αναγνωρίσετε τους τρόπους με τους οποίους επιτυγχάνεται η συνοχή στο κείμενο.

 Β4. «περνούν γραμμή», «άγεται και φέρεται», «συμπληγάδες», «φραστικά πυροτεχνήματα», «βεληνεκούς» : Να αποδώσετε με κυριολεκτικό λόγο το νόημα των παραπάνω λέξεων και φράσεων.

Γ. Να παρουσιάσετε τις απόψεις σας σε ομιλία που εκφωνείτε στο πλαίσιο σχολικής εκδήλωσης με θέμα : « Πως μπορούν να συμβάλλουν τα ΜΜΕ στην αναβάθμιση της  Δημοκρατίας, ποια αρνητικά φαινόμενα εμφανίζονται στις μέρες μας και πως μπορούν οι νέοι να ασκηθούν στην κριτική ενημέρωση που καλλιεργεί την πολιτική τους συνείδηση»  (Όριο λέξεων 500-600).

Ο Paulo Freire μιλάει για «τα προσόντα ενός προοδευτικού δασκάλου»

Θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ότι τα προσόντα για τα οποία θα μιλήσω, τα οποία θεωρώ απαραίτητα για τον προοδευτικό δάσκαλο, είναι προσόντα που αποκτώνται σταδιακά, μέσα από την καθημερινή πρακτική. Επιπλέον, αναπτύσσονται μέσα από την πρακτική, παράλληλα με την πολιτική απόφαση ότι ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι εξαιρετικής σημασίας. Έτσι, τα προσόντα για τα οποία θα μιλήσω δεν μπορούμε να τα έχουμε εκ γενετής ούτε μπορούν να μας δοθούν με διάταγμα ή ως δώρο. Επίσης, η σειρά με την οποία τα παρουσιάζω εδώ δεν αφορά την αξία τους. Είναι όλα εξίσου αναγκαία για μια προοδευτική εκπαιδευτική πράξη.

Θα αρχίσω με την ταπεινοφροσύνη, χωρία να υπονοείται με κανένα τρόπο η έλλειψη αυτοσεβασμού, η μοιρολατρία ή η δειλία. Αντίθετα, η ταπεινοφροσύνη προϋποθέτει θάρρος, αυτοπεποίθηση, αυτοσεβασμό και σεβασμό για τους άλλους.
Η ταπεινοφροσύνη μας βοηθά να καταλάβουμε μια προφανή αλήθεια: κανείς δεν τα ξέρει όλα. Κανείς δεν τα αγνοεί όλα. Όλοι ξέρουμε κάτι. Όλοι αγνοούμε κάτι. Κάποιος χωρίς ταπεινοφροσύνη δεν μπορεί καν να ακούσει με σεβασμό εκείνους που θεωρεί πολύ κατώτερους του δικού του επιπέδου ικανοτήτων […]

Μια από τις ελλείψεις που μπορεί να έχει ο εκπαιδευτικός είναι η ανικανότητα να παίρνει αποφάσεις. Μια τέτοια αναποφαστικότητα εκλαμβάνεται από τους μαθητές είτε ως ηθική αδυναμία είτε ως επαγγελματική ανικανότητα. Οι δημοκρατικοί εκπαιδευτικοί δεν πρέπει να ακυρώνουν τον εαυτό τους στο όνομα της δημοκρατικότητάς τους. Αντίθετα, μολονότι δεν μπορούν να πάρουν την αποκλειστική ευθύνη για τη ζωή των μαθητών τους, δεν πρέπει στο όνομα της δημοκρατίας να αποφύγουν την ευθύνη της λήψης αποφάσεων. Παράλληλα, δεν πρέπει να αυθαιρετούν στις αποφάσεις τους […]

Μολονότι αναγνωρίζω ότι αυτές οι σκέψεις περί προσόντων είναι ανολοκλήρωτες, θα ήθελα επίσης να αναφέρω με συντομία τη χαρά της ζωής, που τη θεωρώ θεμελιώδη αρετή για τη δημοκρατική εκπαιδευτική πρακτική.

Είτε είμαστε πρόθυμοι να ξεπεράσουμε παραλείψεις ή ασυνέπειες είτε όχι, με ταπεινοφροσύνη, με στοργική αγάπη, με θάρρος, ανοχή, ικανότητα, αποφαστικότητα, υπομονή – ανυπομονησία και λεκτική φειδώ, συμβάλλουμε στη δημιουργία ενός ευτυχισμένου, χαρούμενου σχολείου. Εργαζόμαστε για ένα σχολείο – περιπέτεια, ένα σχολείο που πάει μπροστά, που δεν φοβάται να ριψοκινδυνεύει, που απορρίπτει τη στασιμότητα. Είναι ένα σχολείο που σκέφτεται, συμμετέχει, δημιουργεί, μιλά, αγαπά, φαντάζεται, αγκαλιάζει με πάθος και λέει ναι στη ζωή. Δεν είναι ένα σχολείο που σιωπά και παραιτείται.

Πράγματι, ο εύκολος τρόπος να αντιμετωπίσουμε τα εμπόδια που ορθώνονται από την κυβερνητική περιφρόνηση και την αυθαιρεσία των αντιδημοκρατικών αρχών είναι η μοιρολατρική παραίτηση, στην οποία πολλοί από εμας καταφεύγουμε.

«Και τι μπορώ να κάνω; Είτε με αποκαλούν δάσκαλο είτε στοργική μητέρα, εγώ πάλι είμαι κακοπληρωμένος, αγνοημένος και παραμελημένος. Ας είναι, λοιπόν». Στην πραγματικότητα αυτή είναι η πιο βολική θέση, αλλά είναι και η θέση αυτού που παραιτείται από τον αγώνα, που παραιτείται από την ιστορία. Είναι η θέση εκείνων που αποκηρύσσουν τη σύγκρουση, η έλλειψη της οποίας υπονομεύει την αξιοπρέπεια της ζωής. Δεν μπορεί να υπάρξει ζωή ή ανθρώπινη ύπαρξη χωρίς αγώνα και σύγκρουση. Η σύγκρουση ενυπάρχει στη συνείδησή μας. Αν αρνηθούμε τη σύγκρουση παραβλέπουμε τις πιο θεμελιακές όψεις της φυσικής και της κοινωνικής μας εμπειρίας. Προσπαθώντας να αποφύγουμε τη σύγκρουση, συντηρούμε το στάτους κβο.

Δεν βλέπω, συνεπώς, άλλη εναλλακτική λύση για τους εκπαιδευτικούς από την ενότητα μέσα στην ποικιλομορφία των ενδιαφερόντων τους για να υπερασπίσουν τα δικαιώματά τους. Αυτά τα δικαιώματα περιλαμβάνουν το δικαίωμα της ελευθερίας στη διδασκαλία, το δικαίωμα να λένε τη γνώμη τους. Το δικαίωμα για καλύτερες συνθήκες στην άσκηση του παιδαγωγικού τους έργου, το δικαίωμα να παίρνουν πληρωμένες ετήσιες άδειες για επιμόρφωση, το δικαίωμα να είναι συγκροτημένοι. Το δικαίωμα να κρίνουν τις αρχές χωρίς το φόβο αντίποινων (που συνεπάγεται το καθήκον να κρίνουμε ειλικρινά). Το δικαίωμα στο καθήκον να είναι σοβαροί και σαφείς και να μην ψεύδονται για να επιβιώσουν.

Πρέπει να αγωνιζόμαστε ώστε αυτά τα δικαιώματα όχι μόνο να αναγνωριστούν, αλλά και να γίνουν σεβαστά και να εφαρμοστούν. Κάποιες φορές μπορεί να χρειαστεί να αγωνιστούμε στο πλευρό των συνδικαλιστικών οργανώσεων κι άλλες φορές εναντίον τους, αν η ηγεσία τους είναι σεχταριστική, είτε είναι αριστερή είτε δεξιά. Άλλες φορές πάλι μπορεί να πρέπει να αγωνιστούμε ως προοδευτική διοίκηση ενάντια στην οργισμένη αντίδραση της συντήρησης, των προσηλωμένων στις παραδόσεις και εναντίον των νεοφιλελεύθερων που βλέπουν τον εαυτό τους ως το απαύγασμα της ιστορίας […]

Οι προοδευτικοί εκπαιδευτικοί πρέπει να πείσουν τον εαυτό τους ότι δεν είναι μόνο δάσκαλοι – κάτι τέτοιο δεν ευσταθεί – δεν είναι μόνο ειδικοί της διδασκαλίας. Είμαστε πολιτικοί αγωνιστές, επειδή είμαστε δάσκαλοι. Η δουλειά μας δεν τελειώνει στη διδασκαλία των μαθηματικών, της γεωγραφίας, του συντακτικού, της ιστορίας. Η δουλειά μας είναι να διδάξουμε αυτά τα πράγματα με σοβαρότητα και επιδεξιότητα, αλλά και να συμμετέχουμε, να αφιερωθούμε στον αγώνα για να νικηθεί η κοινωνική αδικία.

Πηγή: Λόγια Εκπαιδευτικών

Mεταφορά από tvxs.gr 

Εθελοντισμός, Νέοι , Ψυχαγωγία,Κοινωνική Προσφορά

Γνωρίστε τον κόσμο με δωρεάν ή πάμφθηνες διακοπές με ΜΚΟ.

  

Διακοπές και εθελοντισμός, αλλά και όχι μόνο. Καινούργιες εμπειρίες και διακοπές δωρεάν για νέους ή με κόστος που δεν θα το πιστεύετε μέσα από προγράμματα  Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ), που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας και διεθνώς. Ανακαλύψτε φοιτητικές και εθελοντικές ΜΚΟ. Επιλέξτε ανάλογα με τα…γούστα σας γνωρίστε πολιτισμούς και ταξιδέψτε στον κόσμο μέσα από τις πιο δημοφιλής ΜΚΟ! 

• Η ANCE (Δίκτυο Εμπειρογνωμόνων Αθήνας) δραστηριοποιείται για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και την υποστήριξη των ευπαθών κοινωνικών ομάδων στην Ευρωπαϊκή Ενωση και τις αναπτυσσόμενες χώρες. Συνεργάζεται με διάφορους φορείς όπως για την καταπολέμηση κάθε μορφής ρατσισμού και κοινωνικού αποκλεισμού και την ενίσχυση πληθυσμών που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές και πολέμους. Με άξονα εθελοντικά προγράμματα -όπως το «Εκπαίδευση για όλους»- δίνει τη δυνατότητα σε νέους ηλικίας 18 έως 30 ετών να συμμετέχουν σε δράσεις σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, καλύπτοντας τα βασικά τους έξοδα για τη μετάβαση, τη διαμονή και τη διατροφή.

       

• Η ΕΛΙΞ καλλιεργεί την εθελοντική συνείδηση και προσφορά. Κύρια δραστηριότητά της είναι η διοργάνωση διεθνών προγραμμάτων εθελοντικής εργασίας και οι ανταλλαγές νέων που υλοποιούνται σε πάνω από 50 προορισμούς ανά τον κόσμο σε συνεργασία με τα μέλη του παγκόσμιου δικτύου “Alliance network of voluntary serviceorganizations”. Τα προγράμματα εθελοντικής εργασίας (workcamps) γίνονται στην Ελλάδα και το εξωτερικό και αφορούν στην προστασία του περιβάλλοντος, στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και στην κοινωνική προσφορά.  Οι εθελοντές συμμετέχουν σε δραστηριότητες όπως προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, εργασίες σε παραδοσιακά κτίσματα,  απασχόληση παιδιών σε ιδρύματα, στήριξη ατόμων με αναπηρία.  

• AEGEE, η πανευρωπαϊκή φοιτητική ΜΚΟ με την δημοφιλή δράση της «θερινά πανεπιστήμια» που δεν αφορά μαθήματα ή εθελοντική εργασία αλλά μόνο ταξίδι και βόλτες στο πλαίσιο σύσφιξης των νέων της Γηραιάς Ηπείρου. Πρόκειται για μια ευκαιρία πολυήμερων διακοπών νέων από 18 έως 30 ετών σε όλη την Ευρώπη από Ιούνιο και έως Σεπτέμβριο με το κόστος συμμετοχής 200 ευρώ για δύο εβδομάδες το οποίο περιλαμβάνει μετακινήσεις, διαμονή και διατροφή.

 Πληροφορίες: www.ance-hellas.org , 210-8215343. 

Πηγή: http://www.doreandiakopes.com/

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ

Σε τι διαφέρει η φιλανθρωπία όπως την εννοούσαμε στις αρχές του αιώνα από τον ανθρωπισμό όπως τον αντιλαμβανόμαστε σήμερα; Είναι ένας προβληματισμός που ουσιαστικά διαφοροποιεί την ανθρωπιστική δράση όπως την έχουμε βιώσει μέχρι σήμερα στους Γιατρούς χωρίς Σύνορα από τη λογική του ‘Συνεισφέρω κινούμενος από οίκτο και ελεημοσύνη’. Η ανθρωπιστική δράση σε κάνει συμμέτοχο στην κάλυψη των αναγκών των ανθρώπων και αλληλέγγυο στο πρόβλημα.

Οι εθελοντικές οργανώσεις , η εθελοντική κοινωνική πρόνοια και ο εθελοντισμός, γενικότερα, αποτελούν απόρροια των σύγχρονων συστημάτων κοινωνικής πολιτικής, αλλά και της ανάγκης της άμεσης εξυπηρέτησης και βοήθειας του ανθρώπου από τον άνθρωπο.

Οι εθελοντικές οργανώσεις προσδιορίζονται από την ύπαρξη οργανωτικής  δομής , την προσφορά  βοήθειας (ιατρικής, κοινωνικής ή άλλης) και αυτοβοήθειας χωρίς κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Εξειδικευμένα στελέχη ασκούν υπηρεσίες με στόχο τόσο την κοινωνική δράση όσο και την παροχή βοήθειας σε τομείς όπου η κρατική κοινωνική πολιτική αδρανεί ή δεν μπορεί. Αυτές οι προϋποθέσεις προσδίδουν στις εθελοντικές οργανώσεις ένα δημόσιο χαρακτήρα, αλλά δεν ταυτίζονται με κρατικούς φορείς ή Νομικά πρόσωπα Δημοσίου

Δικαίου, και διαφοροποιούνται από την ιδιωτική φιλανθρωπία ή τα ιδρύματα φιλανθρωπίας.

Μερικές βασικές διαφορές των σύγχρονων ανθρωπιστικών οργανώσεων με τα παραδοσιακά σχήματα φιλανθρωπικών παρεμβάσεων και κινήσεων εστιάζονται στα εξής  σημεία:

1. Στη διαφάνεια τόσο των αποφάσεων για τη διενέργεια προγραμμάτων όσο και, πολύ περισσότερο , των χρηματοδοτήσεων ( θεσμικών και ιδιωτικών).
2. Στις δεσμεύσεις που παίρνουν ( ή τουλάχιστον, θα πρέπει να παίρνουν ) οι Ανθρωπιστικές οργανώσεις στην ανεξάρτητη δράση.

Οι σύγχρονες τάσεις  και οι αρχές της κοινωνικής πολιτικής που επιδιώκουν συνύπαρξη και αλληλοσυμπλήρωση των προγραμμάτων πρόνοιας, ατομική και συλλογική ευθύνη και δράση, είναι επόμενο να δημιουργούν πρόσθετες και επαυξημένες ευθύνες για τις εθελοντικές οργανώσεις. Ιδιαίτερα με την παγκοσμιοποίηση των προβλημάτων , την κατάργηση των συνόρων, την οικουμενική διάσταση των προβλημάτων και αναγκών , την ταχύτητα των αλλαγών και τις τεχνολογικές εξελίξεις που επιβάλλουν την αφύπνιση και ευαισθητοποίηση των οργανώσεων αρωγής , οι Εθελοντικές / ανθρωπιστικές οργανώσεις χρειάζεται πλέον :

• Να πάρουν ενεργό θέση στη μελέτη, ανίχνευση και διερεύνηση των προβλημάτων που απασχολούν τη σύγχρονη κοινωνία, να επισημάνουν τρόπους αντιμετώπισής τους και να επιδιώξουν ανάπτυξη ανάλογης πολιτικής.
• Να οργανωθούν με εξειδικευμένο προσωπικό και τεχνολογικά μέσα.
• Να επιδιώξουν την εμπλοκή των βοηθούμενων στις οργανώσεις και να μεριμνήσουν για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους.
• Να οργανωθούν και να συντονιστούν μεταξύ τους αλλά και με τις κρατικές υπηρεσίες.
• Να ενθαρρύνουν την κοινωνική συμμετοχή των πολιτών όλων των ηλικιών με εθελοντική προσφορά και εργασία σε όλους τους τομείς και σε όλα τα επίπεδα δράσης . Συστηματική δηλαδή και μεθοδευμένη διάδοση και ανάπτυξη του εθελοντισμού.
• Να εφευρίσκουν πρωτοποριακές μεθόδους, ώστε να ενημερώνουν όχι μόνο τους ενήλικους και τους νέους. Γιατί με τη δραστηριοποίηση και την εμπλοκή των νέων στον εθελοντισμό καλλιεργείται η κοινωνική αλληλεγγύη και αλληλοβοήθεια, αλλά και υιοθετούνται υγιέστερες στάσεις προς τη ζωή και τις διάφορες φάσεις της.

Η αποτελεσματικότητα δεν είναι βέβαια ποτέ εξασφαλισμένη εκ των προτέρων. Αποτελεί όμως υποχρεωτική πρόθεση, η οποία πρέπει να εμφανίζεται στον προγραμματισμό κάθε αποστολής. Το στοιχείο αυτό διαφοροποιεί την πρακτική πολλών μη κυβερνητικών οργανώσεων σύμφωνα με την οποία «οι ανάγκες είναι τόσο μεγάλες που ό,τι και να κάνεις καλό είναι» καθώς και με το συμπληρωματικό «ό,τι και να κάνεις τίποτα δεν αλλάζει».

Οι εθελοντικές οργανώσεις πρέπει να στηρίζονται –οικονομικά –κυρίως σε ιδιωτικούς πόρους ( συνδρομητές, εταιρείες ή ιδιώτες στη χώρα δράσης) οι οποίοι άλλωστε παρέχουν και τη δυνατότητα άμεσης παρέμβασης σε επείγοντα. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η αποφυγή οποιασδήποτε μορφής εξάρτησης και κατ΄επέκταση διαφυλάσσεται η ανεξαρτησία από κάθε μορφή πολιτικής οικονομικής θρησκευτικής ή άλλου είδους εξουσίας.

Τέλος , να τονίσουμε πως πέρα από αυτές τις διαφοροποιήσεις των ανθρωπιστικών οργανώσεων βασική προϋπόθεση είναι η διασφάλιση του εθελοντικού χαρακτήρα στη δομή και τη δράση τους, ώστε να διατηρείται ζωντανή η σχέση τους με την κοινωνία και να προάγονται η συνεργασία και η αλληλεγγύη με βάση ανθρωπιστικά κριτήρια . Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μπορέσουν να αναπτυχθούν σχέσεις αμοιβαιότητας μεταξύ των οργανώσεων και της κοινωνίας από την οποία πηγάζουν με απώτερο σκοπό την ανάδειξη των ευγενέστερων και υγιών στοιχείων της.

Θανάσης Παπαμίχος, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, ΑΦΙΕΡΩΜΑ,  (διασκευασμένο)

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Α . Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-110 λέξεις. 

Β1. Κύρια πρόθεση του συντάκτη του κειμένου είναι να διαφωτίσει ή να πείσει το κοινό στο οποίο απευθύνεται; Τεκμηριώστε την απάντησή σας.

Β2. Ποιο σκοπό εξυπηρετεί η χρήση β ενικού προσώπου στην 1^η και 7^η παράγραφο. 

Β3. Η εθελοντική δράση αποβλέπει στην παροχή βοήθειας σε τομείς όπου η κρατική κοινωνική  πολιτική αδρανεί ή δεν μπορεί. Να αναπτύξετε με παραδείγματα αυτήν την άποψη σε μια παράγραφο 8-10 γραμμών. 

Β4. Να γράψετε από ένα συνώνυμο και ένα αντώνυμο για τις παρακάτω λέξεις :

Απόρροια , κερδοσκοπικό, οικουμενική, αμοιβαιότητα. 

Γ. Να γράψετε τις απόψεις σας για τον εθελοντισμό ως στάση στην ελληνική κοινωνία,  τις προϋποθέσεις ενίσχυσής του από τους νέους , τις  ατομικές και συλλογικές αξίες που καλλιεργεί .

Κορνήλιος Καστοριάδης, Ο πολέμιος της ευτελούς επικοινωνίας

 

Πολύ καλά κάνουμε όλοι μας και συχνά πυκνά ψέγουμε την παρακμιακή δημοσιογραφία επισημαίνοντας τις πράγματι τεράστιες διαστάσεις που έχει προσλάβει το τελευταίο διάστημα. Η κριτική, όμως, όλες οι κριτικές, πρέπει κάπου να καταλήγουν: ανάλυση χωρίς συμπεράσματα, χωρίς ένα κάποιο επιχειρησιακό σκέλος το οποίο να διεκδικεί δεσμευτικότητα, είναι ανάλυση κολοβή. Επιπλέον –και αυτό είναι το χειρότερο- η συνεχής αλλά μετέωρη διεκτραγώδηση ενός φαινομένου, σταδιακά αλλά αδήριτα, αυτοεκπίπτει από κριτική σε γκρίνια. Αντί να εμπνέει αντιδράσεις καυτηριάζοντας τα κακώς κείμενα, καταλήγει να μας εξοικειώνει με αυτά, προσδίδοντάς τους μάλιστα και μιαν επίφαση κανονικότητας (υπαινισσόμενη ότι αφού η παρακμή είναι πανταχού παρούσα, ίσως να είναι και αναπόφευκτη). Ενώ η πραγματική κριτική προετοιμάζει λύσεις, η γκρίνια αποτελεί μέρος του προβλήματος – ένας ενισχυτικός συντελεστής του παρακμιακού κύκλου.

Η άνοδος της ασημαντότητας…

Η κατίσχυση της μιντιακής (κυρίως τηλεοπτικής) ευτέλειας έχει βαθιές και ποικίλες καταβολές. Σε ένα από τα τελευταία έργα του με τον χαρακτηριστικό τίτλο Η άνοδος της ασημαντότητας (Peris, Seuil 1996 Αθήνα, Ύψιλον, 2000), ο Κορνήλιος Καστοριάδης (η πνευματική κληρονομιά του οποίου τιμήθηκε σε εκδήλωση που έγινε στο Γαλλικό Ινστιτούτο την περασμένη Τρίτη) υποστήριξε ότι αυτό το οποίο κυρίως χαρακτηρίζει τα ΜΜΕ είναι η προβολή του ευτελούς συνδυαστικά με τον ευτελισμό του σοβαρού. Οι επιπτώσεις είναι πολλαπλές και αλληλένδετες: πλήττεται η αισθητική μας, υπονομεύονται οι αναλυτικές μας κατηγορίες, σχετικοποιούνται τα ηθικά μας πρότυπα. Για τον Καστοριάδη, όμως, η πιο σοβαρή επίπτωση συνίσταται στη συνδυασμένη υπονόμευση της κριτικής δυνατότητας των ανθρώπων: στην πρόκληση μιας γενικευμένης κρίσης της κριτικής. Εύγλωττο παράδειγμα αποτελούν τα πρόσφατα σκάνδαλα.

 Η πρόσληψή τους μέσα από ένα κραυγαλέα σκανδαλοθηρικό πρίσμα όχι μόνο στην διαλεύκανσή τους δεν βοήθησε, αλλά – το ακριβώς αντίθετο- διαμόρφωσε τους όρους για τη σταδιακή τους απάλειψη από τη δημόσια σφαίρα. Την ώρα που τα ΜΜΕ κερδοσκοπούσαν ψαρεύοντας στα θολά νερά, οι φυσικοί και ηθικοί αυτουργοί κατάφερναν να μεταθέσουν (αν όχι να αποσείσουν) τις ευθύνες τους. Η διελκυστίνδα ωστόσο μεταξύ σκανδαλοθηρίας και κουκουλώματος δεν πρέπει διόλου να εκπλήσσει. Τίποτε δεν ευνοεί περισσότερο τη συγκάλυψη ενός σκανδάλου από τον προηγούμενο ευτελισμό του.

…και η ευθύνη της πολιτικής

Η ανάλυση του Καστοριάδη γίνεται κατανοητή αν ληφθεί υπόψη το ευρύτερο πλαίσιο εντός του οποίου ανακύπτουν τα προβλήματα που καυτηριάζει. Η κατίσχυση της ασημαντότητας αποτελεί σύμπτωμα ελλείπουσας κοινωνικής αυτονομίας: του γεγονότος ότι, παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις, οι αντιπροσωπευτικοί θεσμοί όπως τους γνωρίζουμε δεν δίνουν τελικά στις κοινωνίες τη δυνατότητα της έλλογης αυτορρύθμισης. Νόμοι και κανόνες διαμορφώνονται βέβαια εσωτερικά, όμως αυτό που κυρίως χαρακτηρίζει τη διαδικασία παραγωγής και επιβολής τους είναι η αλλοτρίωση, η ετερονομία. Εύλογο είναι η κατάσταση αυτή να προκαλεί ανησυχία, όμως στον Καστοριάδη, η κριτική δεν ξεπέφτει ποτέ σε γκρίνια. Σφοδρός πολέμιος όλων των νομοτελειακών αναγνώσεων της Ιστορίας, ο ιδρυτής του Socialisme ou Barbarie αναδεικνύει με το έργο του την τεράστια δύναμη της εμπρόθετης παρέμβασης – της ενεργού πολιτικής η οποία, καταγγέλλοντας τις θεσμικές παθογένειες, διεκδικεί την κοινωνική αυτονομία. Το τελευταίο διάστημα δεν έχουμε μόνο σκάνδαλα, έχουμε ένα πάνδημο διεκδικητικό ξέσπασμα.

Η διττή υφή της συγκυρίας φέρνει επιτακτικά στο προσκήνιο τις πολιτικές ευθύνες όσων αποσκοπούν στη δημοκρατική εμβάθυνση. Προϋπόθεση για να είναι αποτελεσματική η σημερινή διεκδίκηση είναι η ρητή σύνδεσή της με τις διάχυτες συστημικές παθογένειες. Το ερώτημα είναι Πώς η ένδεια των κοινωνικών δαπανών συμβιβάζεται με τον πακτωλό των «ημέτερων» χρηματοδοτήσεων; είναι ένα πολιτικό ερώτημα.

Συμπέρασμα: Εύλογο είναι οι σκανδαλοποιοί να μεταθέτουν τις ευθύνες τους, όμως το πρόβλημα με την παρακμή των ΜΜΕ και τη διάχυτη διαφθορά  της δημόσιας σφαίρας μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνον αν η διεκδικητική πολιτική σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.

Σεραφείμ Ι. Σεφεριάδης 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1)      Ποιον προβληματισμό εισάγει στο άρθρο του; Με ποιον/-ους τρόπο/-ους αναπτύσσει την εισαγωγική του παράγραφο

2)      Ποιο είναι το θέμα του άρθρου; Ποια η λογική σχέση της επικαιρικής αφόρμησης με το θέμα;

3)      Ποιες οι επιπτώσεις από την «προβολή της ευτέλειας και τον ευτελισμό του σοβαρού»; (κατά τον αρθρογράφο και τον Κ. Καστοριάδη) // Ποιους τρόπους πειθούς χρησιμοποιεί στη δεύτερη παράγραφο (υποενότητα) για να υποστηρίξει την θέση του;

4)      Ποια η πολιτική ευθύνη κατά τον Καστοριάδη για το πρόβλημα «ευτελισμού» και ποια η πρότασή του; // Να χαρακτηρίσετε το επίπεδο λόγου του άρθρου τεκμηριώνοντας τη θέση σας. (Οι υπογραμμισμένες για τις ανάγκες της επόμενης άσκησης θα σας βοηθήσουν στον εντοπισμό της εναλλαγής επιπέδων).

5)      Στις υπογραμμισμένες λέξεις να βρείτε από μία τουλάχιστον συνώνυμη λέξη.

6)      Στη Βουλή των Εφήβων το θέμα της ημερήσιας διάταξης είναι τα πρότυπα που προβάλλονται στην πολιτική και κοινωνική ζωή. Με θεματικούς άξονες στο λόγο σας την έλλειψη μέτρου, την ευτέλεια-εντυπωσιασμό και το λαϊκισμό εκφωνείτε το δικό σας λόγο τεκμηριώνοντας τη δική σας οπτική για το θέμα και τις προτάσεις που έχουν ή πραγματώνουν ήδη οι νέοι της γενιάς σας. 

Η έννοια της κοινωνικής ευθύνης

Είναι γνωστό πως η ευθύνη ξεκινά από την ικανότητα και την ευαισθησία να γνωρίζει κανείς τα όρια των πράξεών του και των συνεπειών του. Στη γνώση αυτή στηρίζεται η ποινική , η αστική και η ηθική ευθύνη, που προϋπάρχουν της κοινωνικής και φυσικά την προσδιορίζουν. Η έννοια της κοινωνικής ευθύνης είναι περισσότερο μια κοινωνική δέσμευση.

Στα κείμενα των κλασικών της αρχαιότητας η ευθύνη συνδέεται άλλοτε με την πολιτική και άλλοτε με την οικονομική διαχείριση. Με τον τρόπο αυτόν η ευθύνη γίνεται μια κοινωνική αρετή που δεσμεύει το άτομο σε σχέση με την κοινωνία. Η κοινωνία εμφανίζεται ως προασπιστής της ευθύνης, αφού υπαγορεύει τα όριά της κι έχει το αποκλειστικό προνόμιο να επιβραβεύει ή να τιμωρεί τους εντολοδόχους για την καλή ή κακή διαχείριση της ευθύνης που τους ανέθεσε.

Οι σύγχρονες κοινωνικές δομές διαφοροποίησαν την αρχική σημασία. Ίσως στη διαφοροποίηση αυτή να έπαιξαν σημαντικό ρόλο θρησκευτικές και ανθρωπιστικές αντιλήψεις. Έτσι σήμερα με τον όρο ευθύνη θεωρούμε κάποιον υπόλογο για την άσκηση ενός κοινωνικού λειτουργήματος ή την εκπλήρωση ενός καθήκοντος. Με τις νέες διαστάσεις η ευθύνη αποκτά μια ευρύτερη σημασία, που αγκαλιάζει κάθε υπεύθυνο άτομο. Γιατί είναι γνωστό ότι στις οργανωμένες κοινωνίες δεν υπάρχει υπεύθυνο άτομο που να μην ασκεί κάποιο κοινωνικό λειτούργημα ή να είναι απαλλαγμένο από εκπλήρωση καθηκόντων με κοινωνικές προεκτάσεις.

Στις προηγούμενες διαστάσεις της ευθύνης υπάρχει οπωσδήποτε μια νομική βάση, που προδιαγράφει ακριβώς τα όρια της ευθύνης. Η βάση αυτή εκφράζει  τις λογικοποιημένες διαδικασίες της κοινωνικής ζωής και χρειάζεται κυρίως για την αναστολή ακροτήτων και αυθαιρεσιών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο  στην καθημερινή πρακτική η νομική βάση είναι συνήθως άχρηστη, αφού οι ακρότητες και οι αυθαιρεσίες είναι καταστάσεις εξαιρετικά σπάνιες. Στην καθημερινή πρακτική χρειάζεται αβίαστος αυθορμητισμός, γι’αυτό η κοινωνική ευθύνη μετρά όταν αποτελεί εκδήλωση της ηθικής προσωπικότητας. Η ηθική προσωπικότητα δε δεσμεύεται από νομικές οριοθετήσεις  και περιορισμούς. Ενεργεί και αντιδρά σύμφωνα με την εσωτερική της ποιότητα, κι η έννοια της ευθύνης αποκτά το περιεχόμενο του καθήκοντος. Έτσι γίνεται φανερό πως η κοινωνική ευθύνη είναι αποτέλεσμα ηθικής ποιότητας, χωρίς την οποία δεν διαφέρει απ’ οιονδήποτε καταναγκασμό.

Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε τα ηθικά χαρακτηριστικά της κοινωνικής ευθύνης. Είναι τα ίδια χαρακτηριστικά που απαντούν σε κάθε πράξη αρετής, αφού αρετή είναι και η κοινωνική ευθύνη. Η αποδοχή της ευθύνης είναι μια ηρωική απόφαση, που έρχεται συχνά ως καταστάλαγμα αυτοθυσίας, αποτέλεσμα σταυρικής αγωνίας και εσωτερικής πάλης για την κατανίκηση των δισταγμών. Με την έννοια της ευθύνης συνδέεται άρρηκτα η έννοια της αλληλεγγύης και της αγάπης, που αποσπά τα ενδιαφέροντα του ανθρώπου από τη σφαίρα της ατομικής ζωής και τα προσανατολίζει στη σφαίρα των ξένων αναγκών. Έτσι η κοινωνική ευθύνη γίνεται μια κενωτική πορεία του ανθρώπου προς το συνάνθρωπό του, ένα αίσθημα αγωνίας για τα κοινά, μια πηγή μέριμνας για τα προβλήματα των άλλων.

Η κοινωνική ευθύνη λοιπόν είναι μια ηθική υποχρέωση. Μια φυσική εκδήλωση της ολοκληρωμένης προσωπικότητας. Δεν επιβάλλεται αλλά υποβάλλεται από την ίδια την ανθρώπινη φύση, και διακρίνεται για την ελευθερία της. Χωρίς ελεύθερη αναδοχή η κοινωνική ευθύνη είναι άγχος. Γι’αυτό η εθελούσια αποδοχή της μαρτυρεί την ύπαρξη ανθρωπισμού, πνευματικής ποιότητας και λογικής διαφοράς απ’ολόκληρη την άλογη δημιουργία, που δε γνώρισε κι ούτε ποτέ θα γνωρίσει τέτοια ευθύνη.

Με τα παραπάνω χαρακτηριστικά διακρίνεται κάθε κοινωνική ευθύνη σ’οποιαδήποτε απόχρωσή της, είτε πολιτική, είτε θρησκευτική, είτε επιστημονική, είτε παιδαγωγική, είτε κάποια άλλη. Είναι τα χαρακτηριστικά που αποκαλύπτουν τις αυθεντικές προσωπικότητες της ευθύνης  ως πραγματικούς ηγέτες, ως φωτισμένους πρωτοπόρους, ως ακάματους αρχηγούς, αλλά και ως πετυχημένους οικογενειάρχες, ως διαπρεπείς επιστήμονες, ως ευσυνείδητους εργάτες, ως ακέραιους επαγγελματίες, ως δημιουργικούς καλλιτέχνες και ως γνήσιους διανοητές.

Από τη διαπίστωση αυτή της αυθεντικότητας ξεκινά και μια πρόσφατη παρεξήγηση, όχι άσχετη της ηθικής κρίσεως. Ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων ταύτισε την ευθύνη με την εξουσία , κι απαίτησε τα πάντα προσφέροντας μόνο κριτική. Έτσι η ευθύνη έγινε καθήκον των φορέων της κάθε εξουσίας και οι εξουσιαζόμενοι εκφράζονται ανεύθυνα, ανώνυμα και μαζικά. Αυτό άλλωστε μαρτυρεί και ο χαρακτηρισμός, ως υπευθύνων των φορέων της εξουσίας, αφού όλοι οι άλλοι που δεν έχουν εξουσία ποτέ δεν ονομάζονται υπεύθυνοι. Στη σύγχυση αυτή πρέπει να δούμε τα αποτελέσματα της σύγχρονης μαζοποιήσεως. Είναι μια κατάσταση παράγωγη της εξισωτικής δράσεως του σύγχρονου πολιτισμού πάνω στην ανθρώπινη προσωπικότητα, που της αποστερεί την ιδιαιτερότητα και τη βυθίζει στην ανωνυμία. Στην ανωνυμία μπορεί να κρύβεται η ανευθυνότητα, γι’ αυτό κι είναι αντίθετη από την ευθύνη. Με την ευθύνη συνδέονται μόνο επώνυμα πρόσωπα, που έχουν τη δύναμη να ξεχνούν το άτομό τους και να ενδιαφέρονται για τους άλλους.

Από τη στιγμή, λοιπόν, που ο άνθρωπος από βιολογικό άτομο γίνεται κοινωνικό πρόσωπο, μετέχει στην κοινωνική ευθύνη, κι από τότε γι’ αυτόν είναι αδιανόητος και υποτιμητικός ο χαρακτηρισμός του ανεύθυνου. Έτσι όλοι παίρνουν ένα τμήμα από τη συλλογική ευθύνη, γι’ αυτό και είναι συντελεστές των επιτυχιών και συναίτιοι των αποτυχιών.

Βασίλης Γιούλτσης

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε μορφή λόγου – ενημέρωσης των συμμαθητών σας για να ακολουθήσει συζήτηση ενταγμένη σε πρόγραμμα εθελοντισμού.(όριο λέξεων 80 -100)

Β1. Να αναπτύξετε την άποψη που υπογραμμίζεται στο κείμενο: «Στην ανωνυμία μπορεί…………..αντίθετη με την ευθύνη.»

Β2. Να αναγνωρίσετε τους τρόπους ανάπτυξης της παραγράφου: «Με τα παραπάνω…………..διανοητές.»

Β3. Να αναγνωρίσετε τους τρόπους πειθούς και να γράψετε από ένα παράδειγμα στην παράγραφο: «Στο σημείο……….άλλων»

Β4. Να διακρίνετε το γραμματειακό είδος του κειμένου μεταξύ δοκιμίου και επιφυλλίδας ως προς το θέμα τη γλώσσα και το σκοπό του.

Β5. Να γράψετε από ένα συνώνυμο για την καθεμιά από τις λέξεις που ακολουθούν: υπαγορεύει, αναστολή, αυθαιρεσιών, καταναγκασμό, εθελούσια.

Γ. Γράφετε ένα άρθρο στο σχολικό περιοδικό για τους λόγους που έχει ατονήσει η κοινωνική ευθύνη στις μέρες μας και τους τρόπους με τους οποίους πιστεύετε ότι μπορεί να ενεργοποιηθεί. (όριο λέξεων 500-600)

Πράσινο φως για την εισαγωγή νέων «μεταλλαγμένων» στην ΕΕ

Βρυξέλλες

Έπειτα από την πρόσφατη τροποποίηση του συστήματος αδειοδότησης για τις γενετικά μεταλλαγμένες καλλιέργειες, το οποίο δίνει πλέον στις χώρες-μέλη της ΕΕ τη δυνατότητα να απαγορεύουν μονομερώς την εισαγωγή και καλλιέργεια, η Κομισιόν έδωσε πράσινο φως για την εισαγωγή δέκα ακόμα «μεταλλαγμένων».

Πρόκειται για δέκα ποικιλίες καλαμποκιού, σόγιας, βαμβακιού και ελαιοκράμβης, οι οποίες αναπτύχθηκαν από εταιρείες όπως η Monsanto, η BASF και η Bayer, καθώς και για δύο ποικιλίες γαριφάλων της εταιρείας Suntory που θα πωλούνται κομμένα στα ανθοπωλεία.

Η άδεια, η οποία αφορά μόνο την εισαγωγή και όχι την καλλιέργεια σε ευρωπαϊκό έδαφος, επιτρέπει τη χρήση των νέων ποικιλιών σε ανθρώπινα τρόφιμα και ζωοτροφές. Στην πράξη, όμως, θα χρησιμοποιούνται κυρίως για ζωοτροφές.

Ακόμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέτεινε για δέκα ακόμα χρόνια την άδεια επτά ακόμα γενετικών τροποποιημένων φυτών, από τα οποία το τελευταίο είχε λάβει έγκριση το 2013.

Με την απόφαση της Παρασκευής ο αριθμός των «μεταλλαγμένων» που επιτρέπεται να εισάγονται στην ΕΕ αυξάνεται στα 58, αναφέρει το Reuters.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων η γενετική τροποποίηση παρέχει προστασία από παράσιτα των καλλιεργειών ή προσφέρει αντοχή στα ζιζανιοκτόνα.

Η αδειοδότηση των νέων ποικιλιών έρχεται μετά την τροποποίηση του συστήματος αδειοδότησης με την οποία επιχειρείται να λυθούν οι διαφορές ανάμεσα σε χώρες-μέλη που υποστηρίζουν τα «μεταλλαγμένα», όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Βρετανία, και χώρες που αντιδρούν, όπως η Γαλλία και η Ελλάδα.

Το νέο σύστημα επιτρέπει στις χώρες-μέλη να απαγορεύουν μονομερώς την καλλιέργεια και εισαγωγή ποικιλιών που έχουν λάβει έγκριση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ακόμα και όταν δεν υπάρχουν ενδείξεις επικινδυνότητας.

Διαβάστε επίσης:

• Εγκρίθηκε η συμβιβαστική συμφωνία για τα «μεταλλαγμένα» στην ΕΕ
• «Χωρίς τη γνώμη των εταιρειών» η απαγόρευση των μεταλλαγμένων
• Δικαίωμα να μην καλλιεργούν «μεταλλαγμένα» αποκτούν οι χώρες της ΕΕ

Η απόφαση αυτή εξόργισε τις ΗΠΑ, μεγάλο παραγωγό «μεταλλαγμένου» καλαμποκιού και σόδας, οι οποίες θεωρούν ότι πρόκειται για αθέμιτη παρέμβαση στο διεθνές εμπόριο που δεν βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα για την ασφάλεια των εν λόγω προϊόντων.

Από την άλλη πλευρά, περιβαλλοντικές οργανώσεις όπως η Greenpeace υποστηρίζουν ότι η τροποποίηση του συστήματος αδειοδότησης ανοίγει το δρόμο για την έγκριση δεκάδων νέων ποικιλιών.

Ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ «άνοιξε σήμερα την πόρτα για ένα νέο κύμα γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών, μόνο και μόνο για να ικανοποιήσει τις αμερικανικές εταιρείες βιοτεχνολογίας και τους εμπορικούς διαπραγματευτές» υποστήριξε η Greenpeace.

To μόνο γενετικά τροποποιημένο φυτό που καλλιεργείται σήμερα στην ΕΕ είναι μια ποικιλία αραβόσιτου της Monsanto.

Μόνο η Ισπανία και η Πορτογαλία την καλλιεργούν.

Επιμέλεια: Βαγγέλης Πρατικάκης

Newsroom ΔΟΛ

Ένας σύγχρονος ψυχρός πόλεμος (;)

Ρωσία: Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται στην ανατολική Ουκρανία

Μόσχα, Ρωσία

Για παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων που εκπαιδεύουν τις ουκρανικές δυνάμεις στις ζώνες των συγκρούσεων στην ανατολική Ουκρανία, κάνει λόγο το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας, όπως μετέδωσε το ρωσικό πρακτορείο Intefax.

Επικαλούμενο τον εκπρόσωπο του ρωσικού υπουργείου Άμυνας, το Interfax μετέδωσε ότι αμερικανικά στρατεύματα εκπαιδεύουν τις ουκρανικές δυνάμεις όχι μόνο στη δυτική Ουκρανία «όπως δείχνουν τα ουκρανικά τηλεοπτικά δίκτυα, αλλά και στην εμπόλεμη ζώνη Μαριούπολης, Σεβεροντονέτσκ, Αρτιμοβόσκ και Βολνοβάκχα».

Ένα 24ωρο νωρίτερα οι Ηνωμένες Πολιτείες κατηγόρησαν τη Ρωσία ότι έχει παραδώσει στους αντιαεροπορικά συστήματα και βαρύ οπλισμό στην ανατολική Ουκρανία, και παράλληλα οι ρωσικές δυνάμεις εκπαιδεύουν φιλορώσους κατά παράβαση της συμφωνίας εκεχειρίας.

ΗΠΑ: Γελοίοι οι ισχυρισμοί

Έντονη ήταν η αντίδραση του αμερικανικού Πενταγώνου, το οποίο χαρακτήρισε γελοίους τους ισχυρισμούς των Ρώσων. 

«Η Ρωσία εξακολουθεί να εκπαιδεύει τους αυτονομιστές στην ανατολική Ουκρανία, παραβιάζοντας κατάφωρα τη Συμφωνία του Μινσκ και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας» δήλωσε ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου.

Πηγή : in.gr

Μια άλλη ματιά στην τέχνη, τον Λόγο, την πολιτική

Κωνσταντινίδης, Δ.

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Την ταινία «Τιτανικός» έχουν δει ήδη εκατομμύρια θεατές σε όλο τον κόσμο. Τα σχόλια που τη συνοδεύουν έχουν συνήθως ποσοτικό χαρακτήρα και εκφράζονται σε υπερθετικό βαθμό. Πόσο στοίχισε η ταινία, η κολοσσιαία διαφημιστική της προβολή, ότι σάρωσε τα Όσκαρ, τα τεχνολογικά θαύματα που χρειάστηκαν για να πραγματοποιηθεί. Ενώ λοιπόν δεν παύει να είναι μια εντυπωσιακή κινηματογραφική ταινία, ο «Τιτανικός» αποτελεί μέτρο και κριτήριο μιας ολόκληρης εποχής.

Η ταινία κινείται σε δύο άξονες. Ο πρώτος η προσπάθεια, η ενσυνείδητη, να κολακευθεί το κοινό εκεί όπου τα πιο ευάλωτά του αισθήματα[i]: Οι φτωχοί και οι πλούσιοι, ο έρωτας που υπερβαίνει τον κίνδυνο, οι σκηνές της αγωνίας αλλά και του φθηνού μελοδράματος. 

Ο δεύτερος άξονας, αυτός άλλωστε που δίνει στην ταινία τον «αμερικανικό» της χαρακτήρα, είναι το στοιχείο του εντυπωσιασμού. Κυριαρχεί το μέγεθος, η ακραία επίδειξη τεχνολογίας και πλούτου[ii]. Η προσπάθεια να προκληθεί αίσθηση στην επιφάνεια -όχι αναγκαστικά στο βάθος- παίρνει καμιά φορά γραφικό χαρακτήρα.

[…] Το παρόν όμως κείμενο δεν επιθυμεί να κάνει κριτική της ταινίας. Τον υπογράφοντα απασχολεί μια διάσταση του φαινομένου για την οποία ελάχιστος λόγος έγινε. Είναι ο αυξανόμενος ρόλος που παίζει ο «Τιτανικός», οι «τιτανικοί» στη ζωή μας. Εκείνο το διαρκώς διογκούμενο ρεύμα που επιβάλλει τα μεγέθη και το εντυπωσιακό στη θέση μιας άλλης ματιάς για τον κόσμο.

Εννοείται ότι η τάση αυτή της εποχής, που ξεκίνησε από την Αμερική και ως επιδημία ύπουλη εξαπλώνεται σε κάθε σημείο του πλανήτη, έχει συνήθως μια προφανή γενεσιουργό αιτία: το κέρδος. Σε αυτό μάλιστα έγκειται η διαφορά από παλαιότερους πολιτισμούς, που έδωσαν έργα τέχνης με επιβλητική και ογκώδη παρουσία. Εκείνα είχαν τη ρίζα τους στις θρησκευτικές ή στις καλλιτεχνικές αναζητήσεις των ανθρώπων.

Σήμερα είναι φανερή η κυριαρχία των οικονομικών κριτηρίων.

[…] Η κυριαρχία του μεγέθους και του εύκολου εντυπωσιασμού, που ευκολύνεται άλλωστε από τη σημερινή τεχνολογία, δεν παρατηρείται φυσικά μόνο στον κινηματογράφο. Επεκτείνεται σε κάθε μορφή τέχνης, αλλά και στην καθημερινή ζωή. Ένα μεγάλο μέρος συναυλιών της σύγχρονης μουσικής υποτάσσει τον ήχο σε φαντασμαγορικά θεάματα, σε ακτίνες λέιζερ και κύμβαλα που αλαλάζουν. Η τάση της εποχής είναι να υπερβαίνει το μέτρο του ανθρώπου, να βιάζει την εσωτερική του ισορροπία. Αυτό φυσικά δεν αποκλείει κάποια αριστουργήματα αισθητικής, όπως σε μερικούς από τους ουρανοξύστες της Νέας Υόρκης.

Το «μέγεθος», η ποσοτική λογική, είναι φανερό άλλωστε ότι αποτελεί κατευθυντήρια γραμμή στη σύγχρονη οικονομική πολιτική· που, υπό την πίεση μιας θολής ανάγκης ανταγωνισμού, επιβάλλει συγχωνεύσεις και συνενώσεις, επιβάλλει το μέγεθος εκεί που κάποτε υπήρχε μια αναγνωρίσιμη ταυτότητα. Βιομηχανίες αυτοκινήτων, αεροπορικές εταιρείες, τράπεζες, ακόμα όμως και πολιτιστικές δραστηριότητες μετασχηματίζονται σε μεγαθήρια όπου η επιδίωξη του κέρδους αποτελεί το μόνο συνθετικό ιστό.

[…] Με τη συνηθισμένη χρονική υστέρηση απέναντι στα ρεύματα που έρχονται από αλλού, η ιδεολογία του «Τιτανικού» έχει εισβάλει στη χώρα μας. Τα πράγματα γίνονται οδυνηρότερα, αφού την άλλη ματιά, που απέβλεπε στο μέτρο και σε μια βαθύτερη αισθητική, η Ελλάδα λέγεται ότι δίδαξε στον κόσμο. Όχι μόνον η αρχαία Ελλάδα, όπως δυστυχώς γίνεται σχεδόν αυτόματα ο συνειρμός, αλλά και η νεότερη. Η αρχιτεκτονική των νησιών, η μουσική -η έντεχνη και η λαϊκή-, ο τρόπος που διασκέδαζαν οι Έλληνες είχαν πάντα ένα στοιχείο αποδοχής των ανθρώπινων μεγεθών, έναν τόνο ηπιότητας και σεβασμού του μέτρου.

[…] Η ιδεολογία του «Τιτανικού» είναι παρούσα και εξαπλώνεται ραγδαία σε κάθε τομέα της καθημερινής ζωής. Το μεγάλο, το εντυπωσιακό, αντικαθιστά το σεμνό και το ανθρώπινο. Σ’ ένα ξενοδοχείο δεν προέχει πια η προσαρμογή του στο τοπίο, ή η ζεστή φιλοξενία που παρέχει. Είναι ο αριθμός των κλινών που μετρά, οι πισίνες και τα «νάιτ κλαμπ»· λίγο ενδιαφέρει αν το ύφος και ο όγκος του διαλύουν το χώρο -και την ιστορία του χώρου- όπου εκτίσθηκε. Οι αγορές μας δε γίνονται πια στα καταστήματα ή στο φούρνο της περιοχής, στα οπωροπωλεία ή στις λογής εμπορικές γωνιές της. Θηριώδη συχνά συγκροτήματα, με την ονομασία σουπερμάρκετ -τι χαρακτηριστικός γλωσσικά όρος!- υπόσχονται δώρα, καλύτερες τιμές, πλούσιο εύρος προϊόντων. Αυτό που δεν λέγεται ποτέ είναι ότι στη θέση του πελάτη υπάρχει τώρα ο «καταναλωτής», εκεί που άνθιζε η κουβέντα και το χαμόγελο υπάρχει τώρα η ψυχρή οργάνωση και το μέγεθος, την ανθρώπινη γνωριμία αντικαθιστούν οι αριθμοί!

[…] Η αξία του πρωτογενούς «λόγου» εξαφανίζεται άλλωστε στα σύγχρονα περιοδικά ή στον τηλεοπτικό χώρο: Προέχει το περιτύλιγμα, οι έγχρωμες σελίδες και τα δώρα, αυτό που θα κάνει τον αναγνώστη -ή τον τηλεθεατή- να βυθιστεί ανήμπορος στην ανώδυνη λάμψη του κενού και των διαφημίσεων. Λίγο φαίνεται να μετρά σε όλα αυτά ότι το Άξιον εστί του Μίκη Θεοδωράκη, ο Δράκος του Νίκου Κούνδουρου ή οι Ακυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Τσίρκα, ενώ υπάκουσαν στις δύσκολες προδιαγραφές των δημιουργών τους, αγαπήθηκαν πολύ και αποτελούν πάντα καίριες ανάσες του ελληνισμού.

Ένα ιδιότυπο πάντως παράδειγμα «Τιτανικού» στη ζωή μας -που θα ήταν απλώς γραφικό, αν δεν κατέστρεφε μια παράδοση και μια απαράμιλλη λαϊκή αισθητική- προέρχεται από την Εκκλησία. Σε πόλεις αλλά και χωριά, ακόμα και σε μέρη δύσβατα, τα μικρά εκκλησάκια, τα δεμένα με το χώρο και το πραγματικό «ήθος» της πίστεως αντικαθίστανται με υπερμεγέθεις, άχαρες εκκλησίες, ασαφούς αρχιτεκτονικής και ρυθμού.

Ότι η εποχή μας είναι εποχή του εντυπωσιασμού και της επιφάνειας, η εποχή των «τιτανικών», κάνει την άλλη ματιά -αυτήν που περικλείει το ουσιώδες και μιλά χαμηλόφωνα- όσο ποτέ αναγκαία. Δεν λείπει, εδώ και εκεί, στον ελληνικό χώρο. Αν ο αγώνας που διεξάγει φαίνεται καμιά φορά απελπισμένος και χωρίς προοπτική, κανείς δεν ξέρει τι κουβαλούν οι καιροί.

[…] Ίσως λοιπόν, από την εποχή των «τιτανικών», αρχίσει κάποτε η αργή επιστροφή στα ανθρώπινα μέτρα. Σήμερα, ό,τι θυμίζει αυτά τα μέτρα λειτουργεί ως ένα είδος «κρυφό σχολειό», για να διασώσει αξίες και κριτήρια.

[…] Είναι το μαγαζί της γειτονιάς, με τα άπειρα ράφια, όπου ο ιδιοκτήτης μουρμουρίζει τις ιστορίες τις δικές του και της ζωής. Είναι μερικοί άνθρωποι του θεάτρου ή της μουσικής, που έδωσαν πάλι στο λόγο και στους ήχους το πρωταρχικό τους βάρος. Είναι η σεμνή, ανθρώπινη αρχιτεκτονική, που ως η μαργαρίτα στο λιβάδι ξεπροβάλλει καμιά φορά ανάμεσα στο θρασύ τσιμέντο που καλύπτει τη χώρα. Και απέναντι στις πολυδάπανες τηλεοπτικές πομφόλυγες, υπάρχουν οι σοβαροί δημιουργοί και σχολιαστές της εικόνας, και ακόμα οι νέοι άνθρωποι που φτιάχνουν ταινίες κινηματογραφικές με ορατά τα στοιχεία μιας άλλης ποιότητας.

Στις τέχνες, τις εμπορικές δραστηριότητες, τις εκδόσεις η αισθητική και το καίριο ανθίστανται ακόμα, με πάθος και συχνά με απόγνωση, ανθίστανται για τον εαυτό τους και για μας. Είναι άλλωστε σοβαρές οι παρακαταθήκες: Η μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, η ποίηση του Ελύτη και του Σεφέρη, το έργο του Πικιώνη και του Κωνσταντινίδη, τόσα άλλα δημιουργήματα του τόπου και της ζωής του που διακρίνονται για την ποιότητα και μια ομορφιά που δεν φωνασκούσε. Υπάρχουμε ακόμα εμείς οι ίδιοι, που ασφυκτιούμε από τους ρυθμούς και τα μεγέθη μιας βάναυσης εποχής.

Κανείς λοιπόν δεν αποκλείει κάποτε οι «τιτανικοί» να βυθιστούν, και να επανέλθουν εκείνα τα πλεούμενα με τα ωραία ονόματα, που έπαιζαν με τη θάλασσα και τις ψυχές μας.

Γ. Γραμματικάκης
(από εφημερίδα)
(Στο κείμενο κρατήθηκε η ορθογραφία και η στίξη του συγγραφέα)

Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Α1 Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-110 λέξεις. 

Β1. Να αναπτύξετε με  δικές σας σκέψεις σε 80 - 100 λέξεις την άποψη που αναφέρεται στο απόσπασμα: «Κανείς λοιπόν δεν αποκλείει κάποτε οι «τιτανικοί» να βυθιστούν, και να επανέλθουν εκείνα τα πλεούμενα με τα ωραία ονόματα, που έπαιζαν με τη θάλασσα και τις ψυχές μας». 

Β2. Να εντοπίσετε τους τρόπους πειθούς που χρησιμοποιούνται στο κείμενο με ένα παράδειγμα για τον κάθε διαφορετικό τρόπο .

Β3. Να βρείτε συνώνυμες λέξεις για τις έντονα υπογραμμισμένες του κειμένου. Μονάδες 15

Γ. Σε ένα άρθρο 500-600 λέξεων να διατυπώσετε τις απόψεις σας για την έλλειψη μέτρου στην κοινωνία μας και τους τρόπους με τους οποίους το σχολείο μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση πολίτη με κριτήριο το μέτρο και την απλότητα. 

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Διαβάζουμε τα παρακάτω κείμενα και γράφουμε περίληψη εύρους λέξεων 90 – 110  για το καθένα.

1^Ο ΚΕΙΜΕΝΟ

Γιώργου Σεφέρη

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗ ΣΤΟΚΧΟΛΜΗ

Τούτη την ώρα αισθάνομαι πως είμαι ο ίδιος μια αντίφαση. Αλήθεια, η Σουηδική Ακαδημία έκρινε πως η προσπάθειά μου σε μια γλώσσα περιλάλητη επί αιώνες, αλλά στην παρούσα μορφή της περιορισμένη, άξιζε αυτή την υψηλή διάκριση. Θέλησε να τιμήσει τη γλώσσα μου, και να -εκφράζω τώρα τις ευχαριστίες μου σε ξένη γλώσσα. Σας παρακαλώ να μου δώσετε τη συγγνώμη που ζητώ πρώτα – πρώτα από τον εαυτό μου.

Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά· κανόνας της είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο, πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες. Ο ίδιος νόμος ισχύει και όταν ακόμη πρόκειται για φυσικά φαινόμενα: "Ἣλιος οὐχ ὑπερβήσεται μέτρα", λέει ο Ηράκλειτος, "εἰ δέ μή, Ἐρινύες μιν Δίκης ἐπίκουροι ἐξευρήσουσιν".

Συλλογίζομαι πως δεν αποκλείεται ολωσδιόλου να ωφεληθεί ένας σύγχρονος επιστήμων, αν στοχαστεί τούτο το απόφθεγμα του Ίωνα φιλοσόφου. Όσο για μένα συγκινούμαι παρατηρώντας πως η συνείδηση της δικαιοσύνης είχε τόσο πολύ διαποτίσει την ελληνική ψυχή, ώστε να γίνει κανόνας και του φυσικού κόσμου. Και ένας από τους διδασκάλους μου, των αρχών του περασμένου αιώνα, γράφει: "...θα χαθούμε γιατί αδικήσαμε..." *

 Αυτός ο άνθρωπος ήταν αγράμματος· είχε μάθει να γράφει στα τριάντα πέντε χρόνια της ηλικίας του. Αλλά στην Ελλάδα των ημερών μας, η προφορική παράδοση πηγαίνει μακριά στα περασμένα όσο και η γραπτή. Το ίδιο και η ποίηση. Είναι για μένα σημαντικό το γεγονός ότι η Σουηδία θέλησε να τιμήσει και τούτη την ποίηση και όλη την ποίηση γενικά, ακόμη και όταν αναβρύζει ανάμεσα σ' ένα λαό περιορισμένο. Γιατί πιστεύω πως τούτος ο σύγχρονος κόσμος που ζούμε, ο τυραννισμένος από το φόβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την ποίηση. Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα -και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; Είναι μια πράξη εμπιστοσύνης- κι ένας Θεός το ξέρει αν τα δεινά μας δεν τα χρωστάμε στη στέρηση εμπιστοσύνης.

Παρατήρησαν, τον περασμένο χρόνο γύρω από τούτο το τραπέζι, την πολύ μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης και στη λογοτεχνία· παρατήρησαν πως ανάμεσα σ' ένα αρχαίο ελληνικό δράμα και ένα σημερινό, η διαφορά είναι λίγη. Να, η συμπεριφορά του ανθρώπου δε μοιάζει να έχει αλλάξει βασικά.

 Και πρέπει να προσθέσω πως νιώθει πάντα την ανάγκη ν' ακούει τούτη την ανθρώπινη φωνή που ονομάζουμε ποίηση. Αυτή τη φωνή που κινδυνεύει να σβήσει κάθε στιγμή από στέρηση αγάπης και ολοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγημένη, ξέρει πού να 'βρει καταφύγια απαρνημένη, έχει το ένστικτο να πάει να ριζώσει στους πιο απροσδόκητους τόπους. Γι' αυτή δεν υπάρχουν μεγάλα και μικρά μέρη του κόσμου. Το βασίλειο της είναι στις καρδιές όλων των ανθρώπων της γης. Έχει τη χάρη ν' αποφεύγει πάντα τη συνήθεια, αυτή τη βιομηχανία. Χρωστώ την ευγνωμοσύνη μου στη Σουηδική Ακαδημία που ένιωσε αυτά τα πράγματα· που ένιωσε πως οι γλώσσες, οι λεγόμενες περιορισμένης χρήσης, δεν πρέπει να καταντούν φράχτες όπου πνίγεται ο παλμός της Ανθρώπινης καρδιάς· που έγινε ένας Άρειος Πάγος ικανός:

να κρίνει με αλήθεια επίσημη την άδικη μοίρα της ζωής,

για να θυμηθώ τον Σέλλεϋ, τον εμπνευστή, καθώς μας λένε, του Αλφρέδου Νομπέλ, αυτού του ανθρώπου που μπόρεσε να εξαγοράσει την αναπόφευκτη βία με τη μεγαλοσύνη της καρδιάς του.

Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν' αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. 

Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα.

Γιώργος Σεφέρης (1963), Δοκιμές 2, σ. 159

2^ο ΚΕΙΜΕΝΟ

Aντί για πολίτες, αδιάφοροι ιδιώτες

Aπό την πολυθρόνα τους θα μπορούν λοιπόν εφεξής να ψηφίζουν οι Άγγλοι ψηφοφόροι. Tο υπουργείο Eσωτερικών της Bρετανίας επεξεργάζεται τα πρώτα πιλοτικά προγράμματα ψηφιακής ψηφοφορίας, που θα συνδέουν μέσω Διαδικτύου τα εκλογικά τμήματα της χώρας με τους προσωπικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές των εκλογέων–χρηστών. Πιθανότατα, τα πρωτοφανή ποσοστά αποχής στις ευρωεκλογές να ήσαν αυτά που οδήγησαν τον Mπλερ να αντλήσει τα οδυνηρά συμπεράσματα. Για να πεισθούν να ψηφίσουν οι οκνηροί και αδιάφοροι πολίτες, θα πρέπει πλέον να γνωρίζουν πως δε θα ταλαιπωρηθούν, δε θα περιμένουν στην ουρά, δε θα κρυώσουν, δε θα ιδρώσουν και ότι θα καταναλώσουν ελάχιστη ενέργεια. Aλλιώς, απλώς θα απόσχουν.

Έτσι όμως, οι σύγχρονοι όροι της δημοκρατικής λειτουργίας θα χρειασθεί να επαναπροσδιορισθούν. Θα πρέπει ίσως να το πάρουμε απόφαση πως οι πολίτες θα λειτουργούν ως πολίτες, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δε θα τους στοιχίζει τίποτε. Πάει η εποχή όπου το εκλογικό δικαίωμα, που με τόση δυσκολία είχε κατακτηθεί από το λαό, ασκούνταν με ιερό φανατισμό και παλλαϊκή προσήλωση. Πάει η εποχή όπου οι εκλογές νοούνταν ως πάνδημη δημοκρατική γιορτή ή ακόμη και ως μικρός τελετουργικός εμφύλιος πόλεμος. Πάει ακόμη και η εποχή όπου, έστω για άλλους λόγους, η μη συμμετοχή στις εκλογές μπορούσε να θεωρείται αξιόποινη πράξη. Σήμερα η εκλογική πράξη γίνεται σαν οποιαδήποτε άλλη ιδιωτική ενέργεια: πρέπει να εκμαιεύεται μέσα από μια συγκεκριμένη πολιτική κινήτρων.

Tο ζήτημα δεν είναι βεβαίως νέο. Ήδη, στην αθηναϊκή δημοκρατία, στην εποχή της παρακμής, η παρουσία των πολιτών εξασφαλιζόταν μόνο με την παροχή χρηματικών ανταλλαγμάτων σε εκείνους που συμμετείχαν στα συλλογικά σώματα. Kαι ακριβώς στο πλαίσιο αυτό γεννήθηκε η ιδέα ότι η συμμετοχή στα κοινά αποτελεί στοιχειώδη υποχρέωση του συνειδητού και ενεργού πολίτη, σε πλήρη αντιδιαστολή με τον εσωστρεφή και ιδιοτελή «ιδιώτη» που κοιτά μονάχα τη δουλειά του. O σκεπτόμενος πολίτης, που υπερηφανεύεται πως του αξιώθηκε μια τέτοια πόλη, προτάσσει τις δημοκρατικές υποχρεώσεις έναντι όλων των άλλων. H δημοκρατία απαιτεί κόπο και έχει ατομικό κόστος.

Φαίνεται όμως ότι στην απομυθοποιημένη εποχή μας ο κόπος, ο χρόνος, η βούληση και η ενέργεια αποτελούν είδη εν απολύτω στενότητι που αποτιμώνται αποκλειστικά σε χρήμα. Στο μέτρο δε που δεν τίθεται ακόμη θέμα να θεσπισθούν μορφές «εκλογικής αποζημίωσης» στους μετέχοντες πολίτες, είναι σαφές ότι ο εκλογικός κόπος θα πρέπει να περιορισθεί στο ελάχιστο. Έτσι η τεχνολογία καλείται απλώς να διευκολύνει τους πλήττοντες, τους διστακτικούς και τους αδιάφορους στο να υπερβούν την εσωτερικοποιημένη αντίστασή τους σε οποιαδήποτε μη αναγκαία ανάλωση ενέργειας. Mην ξεχνάμε πως ακόμη και η πιο ζωντανή και πολύβουη αγορά, τόπος συναλλαγών, παιγνίων και παζαριών, αλλά και τόπος συνάντησης και ανταλλαγής τυχαίων σχολίων και απόψεων, εμφανίζεται πλέον ως περιττά κοπιώδης. Aντί να θαυμάζουν το χρώμα και την υφή του φρέσκου βερίκοκου, να ελέγχουν με το μάτι αν το τυρί είναι «ιδρωμένο» ή να χαϊδεύουν το λείο δέρμα του καινούριου υποδήματος, οι ράθυμοι καταναλωτές–θεατές έχουν αχθεί στο να προτιμούν να ψωνίζουν γουρούνι στο σακί, πατώντας τα οικεία πλήκτρα που αντιστοιχούν σε αμετακίνητες και μη διαπραγματεύσιμες εικόνες και τιμές. Tο νέο οικουμενικό παιχνίδι είναι με αυτή την έννοια η έσχατη διαμεσολάβηση ανάμεσα στην ορατή πραγματικότητα και στη φαντασιακή προσομοίωσή της. H ιδιωτικοποίηση ισοδυναμεί με «ιδιωτικοποίηση». H ψήφος δεν είναι παρά μια ακόμη προαιρετική ιδιωτική ενέργεια που αφορά τον αμετανόητο κομπιουτερόβιο. Mαζί με την υλικότητα της αγοράς των αγαθών, πεθαίνει και η υλικότητα της ενέργειας του συμμετέχειν στα κοινά, δηλαδή στην πόλη.

Tι απομένει όμως από την ιδέα της δημοκρατίας, όταν η συμμετοχή του πολίτη εξασφαλίζεται μόνο με το τσιγκέλι;

 Σε ποια ενσυνείδητη «κοινή γνώμη» μπορεί να αντιστοιχεί το αποτέλεσμα μιας εκλογικής διαδικασίας στην οποία οι περισσότεροι δεν επιθυμούν καν να μετάσχουν; Ποια μπορεί να είναι η έννοια της δημοκρατικής επιλογής, όταν τα κίνητρα του ατόμου δεν είναι αρκετά ισχυρά, ώστε να υπερκεράσουν τη βαρεμάρα να περπατήσει ως την ενορία του; Πώς μπορεί να νοηθεί μια πολιτική βούληση που η πυκνότητά της κινδυνεύει από το πρώτο λιοπύρι ή την πρώτη μπόρα;

Eρωτήματα αδυσώπητα, που όμως αντιστοιχούν με απόλυτη ακρίβεια στις εξελίξεις. Eξελίξεις που είναι βέβαια φυσικές και ίσως αναπότρεπτες στο πλαίσιο των υπερώριμων και ημιαποσυντεθειμένων κοινωνιών μας. Aνεξάρτητα από τα αίτιά της, η αύξουσα αποπολιτικοποίηση που συναντάμε σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες μετατοπίζει αποφασιστικά τους όρους του πολιτικού παιγνίου, σε σημείο ώστε να πρέπει ίσως να εγκύψει κανείς και πάλι στο νόημα της νομιμοποίησης του πολιτικού. Όταν η πολιτική αγορά των ιδεών και των προταγμάτων θα έχει χάσει εντελώς την αυτονομία της, είναι φυσικό να χάσει και την όποια εναπομείνασα εμβέλειά της η πραγματική κινητοποίηση των ράθυμων ιδιωτών. Eκείνο που θα υπολείπεται σε λίγα χρόνια θα είναι ίσως μόνο μια αχνή προτίμηση του A έναντι του B, μια προτίμηση που θα κατασκευάζεται από διαφημιστές «εικονοποιούς» (image-makers) και τσαρλατάνους.

Aπομένει βέβαια μια έσχατη λύση που είναι πλέον και τεχνολογικά δυνατή. Σε μια κοινωνία αδιάφορων ιδιωτών, η εικαζόμενη «κοινή γνώμη» θα μπορούσε να συναχθεί από την πραγματική γνώμη ενός και μόνο προσώπου που θα επιλέγεται από ηλεκτρονικούς υπολογιστές ως «χαρακτηριστικός» μέσος όρος της όλης κοινωνίας.

Aν επιλεγόταν «επιστημονικά», ένας τέτοιος τυχαίος «ψηφοφόρος» θα αρκούσε ίσως για να «εκπροσωπήσει αυθεντικά» το εκλογικό σώμα, αρκεί βέβαια να είναι αποδεδειγμένως αρκετά αδιάφορος, ράθυμος, ιδιοτελής και επιρρεπής στον τηλεοπτικό επηρεασμό. Yπό τους όρους αυτούς, ο μύθος της δημοκρατίας θα μπορούσε να συντηρείται δίχως τις γενικές εκλογές, πολυέξοδες, διαταρακτικές και, σε τελική ανάλυση, αδιάφορες.

O «μοναδικός ψηφοφόρος» θα μπορούσε λοιπόν να απαλλάξει τις κοινωνίες μας από όλη την προεκλογική ταλαιπωρία και από τη συνακόλουθη ρητορεία. Πάνε πολλές δεκαετίες που κάτι τέτοιο προβλεπόταν σε ένα αμερικανικό διήγημα επιστημονικής φαντασίας.

Iδού λοιπόν που η πραγματικότητα πρόλαβε.

Kωνσταντίνος Tσουκαλάς
(Διασκευή από εφημερίδα)

---

[i] Τα τουρκικά σήριαλ και οι σαπουνόπερες στην ελληνική τηλεόραση

[ii] Ποιες άλλες αμερικανικές ανάλογες ταινίες γνωρίζετε;